Blog

Otomotiv dünyasının hızla elektrikli araçlara (EV) evrildiği bu heyecan verici dönemde, ülkemizin gururu Togg T10X, yollardaki sayısını her geçen gün artırıyor. Geleneksel içten yanmalı motorlardan batarya teknolojilerine geçiş, beraberinde yepyeni bir sürüş deneyimi sunarken, ne yazık ki yeni nesil donanımsal arızaları da hayatımıza soktu. Son aylarda tüketici şikayet platformlarında, otomobil forumlarında ve sosyal medyada en çok tartışılan konuların başında Togg T10X modellerinde yaşanan OBC (On-Board Charger - Araç İçi Şarj Cihazı) arızaları geliyor.

Bu süreç, basit bir teknik aksaklık olmaktan çıkıp, fahiş onarım bedelleri ve uzayan servis süreleriyle binlerce kullanıcı için ciddi bir hukuki uyuşmazlığa dönüşmüş durumda. Tüketici hukuku ve otomotiv sektörü uyuşmazlıklarına odaklanan bir hukukçu olarak, mağduriyet yaşayan araç sahipleri için bu konuyu tüm hukuki boyutlarıyla, detaylıca incelemek istedik.

OBC Arızası Nedir ve Neden Kaynaklanır?

OBC (On-Board Charger), elektrikli araçların adeta kalbi konumundaki parçalardan biridir. Ev tipi prizlerden veya şehir içindeki standart AC (alternatif akım) şarj istasyonlarından gelen enerjiyi, aracın bataryasının depolayabileceği DC (doğru akım) enerjiye dönüştürür. Hızlı şarj (DC) istasyonlarında bu ünite kullanılmazken, evde veya yavaş şarjlarda tüm yük bu sistemin üzerindedir.

Kullanıcı şikayetlerine ve teknik verilere göre; TOGG T10X ve T10F araçları şarj esnasında aniden işlemi kesiyor, sistem kendini korumaya alarak kilitliyor ve nihayetinde OBC ünitesi tamamen yanarak donanımsal değişim zorunlu hale geliyor. Yetkili servisler genellikle bu sorunu doğrudan Türkiye'deki şebeke dalgalanmalarına, voltaj dengesizliklerine veya kullanıcıların evlerindeki topraklama zayıflığına bağlıyor. Ancak aracın bu dış etkenlere karşı standartların çok üzerinde bir hassasiyet göstermesi, durumu basit bir "kullanıcı veya tesisat hatası" olmaktan çıkarıp, "üretim, tasarım veya yazılım zafiyeti" eksenine çekmektedir.

Tüketicilerin Yaşadığı Temel Mağduriyetler Neler?

Şikayet platformlarına yansıyan güncel verileri ve tarafımıza ulaşan uyuşmazlıkları süzdüğümüzde, tablonun tüketici aleyhine ne kadar ağırlaştığını görebiliyoruz:

• Fahiş Onarım Faturaları ve Garanti İhlalleri: Servisler, tek taraflı bir incelemeyle arızanın şebeke kaynaklı olduğunu iddia ederek işlemi garanti kapsamı dışına çıkarabiliyor. OBC ünitesinin değişimi için tüketicilerden 200.000 TL ile 230.000 TL arasında değişen, neredeyse aracın değerinin ciddi bir yüzdesine denk gelen bedeller talep ediliyor.
• 30 Günü Aşan Servis Süreleri: Yedek parça tedarikindeki krizler nedeniyle, fabrikası Türkiye'de olan bir aracın haftalarca, hatta aylarca serviste yattığı vakalar giderek artıyor.
• İkame Araç Verilmemesi: Aracını servise bırakan ve aracı yürümeyen kullanıcılara, yasal hakları olmasına rağmen "araç yokluğu" gerekçesiyle yedek araç (ikame araç) verilmiyor. Tüketiciler hem araçsız kalıyor hem de günlük ulaşım masraflarını ceplerinden karşılıyor.
• Tekrarlayan Arızalar: Belki de en can sıkıcı olanı; ünitesi garanti kapsamında veya ücretli olarak değişen araçların kısa süre sonra aynı şarj kesme problemini yeniden yaşamasıdır. Bu durum, araç sahiplerinin uzun yola çıkma cesaretini kırarak araca duyulan güveni temelden sarsmaktadır.

Elektrikli Araçlarda "Ayıplı Mal" ve Hukuki Haklarınız

Bir elektrikli otomobilin en temel, en asgari işlevi şarj olabilmek ve sürüşe hazır hale gelebilmektir. Bu hayati işlevin sürekli olarak sekteye uğraması veya aracın olağan şebeke koşullarına dahi uyum sağlayamaması, hukuken 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (TKHK) kapsamında doğrudan "Ayıplı Mal" teşkil eder.

Özellikle ilk 6 ay içerisinde ortaya çıkan arızalarda kanun açıkça tüketiciyi korur ve arızanın teslim anında var olduğunu (üretim kaynaklı olduğunu) kabul eder. Aksini, yani arızanın tamamen tüketicinin hatalı kullanımından kaynaklandığını ispat etme yükü satıcıya/üreticiye aittir. Servisin sadece "evinizde topraklama yokmuş" şeklindeki sözlü beyanı veya tek taraflı servis formu, mahkemeler nezdinde kesin delil niteliği taşımaz; bağımsız bilirkişi incelemesi esastır.

TOGG aracınızda bu arızayı yaşamanız halinde kanunun 11. maddesi size 4 farklı seçimlik hak sunar:

1. Sözleşmeden Dönme (Bedel İadesi): Aracı iade ederek, ödediğiniz bedelin yasal faiziyle birlikte tarafınıza iadesini talep edebilirsiniz.
2. Ayıp Oranında Bedel İndirimi: Aracı bu haliyle veya onarılmış haliyle kabul edip, yaşanan değer kaybının tarafınıza ödenmesini isteyebilirsiniz.
3. Ücretsiz Onarım: Hiçbir masraf veya parça parası ödemeden aracın tamir edilmesini talep edebilirsiniz.
4. Ayıpsız Misli ile Değişim: Sürekli sorun çıkaran aracınızın alınarak yerine sıfır kilometre yeni bir aracın verilmesini isteyebilirsiniz.

Servis Sürelerine Dikkat: Azami Tamir Süresi ve İkame Araç

Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği binek otomobiller için son derece net kurallar koymuştur:

1. 45 İş Günü Kuralı: Bir aracın serviste kalabileceği azami tamir süresi 45 iş günüdür (Pazar günleri ve resmi tatiller hariçtir). Eğer OBC parça bekleyişi sebebiyle aracınız bu süreyi aşarsa, araç onarılıp size teslim edilse dahi artık "ayıplı" kabul edilir. Bu durumda yukarıda saydığımız sözleşmeden dönme veya sıfır araç talep etme haklarınız derhal doğar.
2. İkame Araç Hakkı: Aracınızın garanti kapsamındaki onarımı serviste 10 iş gününü geçerse, yetkili servis onarım tamamlanana kadar size benzer özelliklere sahip bir ikame araç tahsis etmek zorundadır. Aksi halde, kendi kiraladığınız aracın faturalarını veya ulaşım masraflarınızı maddi tazminat olarak talep edebilirsiniz.

Nasıl Bir Yol İzlemelisiniz?

• Evraklarınızı Saklayın: Aracınızı çekiciyle dahi gönderseniz mutlaka servisten giriş tarihini ve şikayetinizi gösteren bir iş emri (servis kabul formu) talep edin. Çıkışta ise yapılan işlemleri (veya yapılamayanları) gösteren servis faturasını alın.​
• İhtarname Gönderimi: Sizden haksız bir ücret talep edildiğinde, 30 iş günü aşıldığında veya aynı arıza ikinci kez yaşandığında, süreci resmiyete dökmek için vakit kaybetmeden şirket merkezine noter kanalıyla detaylı ve ihtaratlı bir İhtarname gönderilmelidir.
• Arabuluculuk ve Tüketici Mahkemesi: İhtarnameye olumlu dönüş alınamaması durumunda, doğrudan Zorunlu Arabuluculuk süreci başlatılır. Anlaşmazlık devam ederse Tüketici Mahkemelerinde açılacak dava ile aracın iadesi, yenisiyle değişimi veya fatura edilen bedelin iptali bağımsız yargı önünde sağlanır.